Sırbistan'da casus yazılım vakaları artıyor: Belgrad Üniversitesi rektörünün telefonunda Pegasus bulundu

The Record'un aktardığına göre Citizen Lab, Belgrad Üniversitesi rektörü Vladan Đokić'in telefonuna 2026 yılı içinde NSO Group'un Pegasus casus yazılımının bulaştığını 19 Ekim Pazartesi günü doğruladı. Savcı Rade Bajić de ağustos ayında Apple'dan tehdit bildirimi aldı; onun cihazı üzerindeki inceleme sürüyor. Vakalar, Sırbistan'daki 25 Ekim seçimlerinden günler önce gün yüzüne çıktı.

Neler oldu?

The Record'a göre iki vaka SHARE Foundation tarafından bir basın açıklamasıyla duyuruldu; Đokić'in telefonundaki bulaşmayı Citizen Lab doğruladı. Đokić, eski cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in hükümetten tamamen uzaklaştırılmasını talep eden öğrenci protesto hareketini destekliyor. The Record'un Citizen Lab'e dayanarak aktardığına göre Sırbistan makamları, Đokić'in öğrenci protestocularına yönelik baskıya yardım etmeyi reddetmesinin ardından mart 2026 sonunda ofislerine baskın düzenleyerek bilgisayar ve sunuculara el koydu.

Bajić'in cihazına casus yazılım bulaştığı henüz doğrulanmadı. Ancak The Record, Apple tehdit bildirimlerinin genellikle ticari casus yazılım hedeflemesinin güçlü bir göstergesi kabul edildiğini hatırlatıyor. Bajić, Vučić'in Belgrad'daki koruma altındaki tarihi bir binayı Trump Tower projesi için Jared Kushner'a satma girişimini soruşturmuştu. Sahte belgeler tespit ederek anlaşmanın durdurulmasına katkıda bulunan ve yetkililer hakkında suçlama yapan Bajić, kasım 2025'te herhangi bir açıklama yapılmadan davadan alındı. Mart 2026'da savcılar, başarısız anlaşma nedeniyle görevdeki Kültür Bakanı ve üç üst düzey yetkili hakkında iddianame hazırladı. Bajić, The Record'a hedef alınmasının "tek nedeninin" bu dava olduğunu ve hükümetin yürütmeyi soruşturan savcıları hedef aldığını söyledi.

Daha geniş bir örüntü

The Record'un aktardığına göre Uluslararası Af Örgütü, SHARE Foundation ve Citizen Lab, 2026'da Sırbistan'da gelişmiş casus yazılımlarla hedef alınan en az 15 kişi tespit etti. Habere göre Sırbistan makamları bir süredir Pegasus'u rejim muhaliflerine karşı kullanıyor; çok sayıda öğrenci ve gazetecinin de hedef alındığı belirlenmişti. Belgrad'da öğrencilerin öncülük ettiği yolsuzluk karşıtı protestolar kasım 2024'ten bu yana sürüyor.

Görev süresi sınırı nedeniyle cumhurbaşkanlığından ayrılan Vučić, 25 Ekim seçimlerinde başbakanlık için yarışıyor. NSO Group ve Sırbistan'ın Washington Büyükelçiliği, The Record'un yorum taleplerine yanıt vermedi.

Ne yapmalı?

Siyasi gerilimin yüksek olduğu ortamlarda çalışan gazeteciler, aktivistler, akademisyenler ve hukukçular Apple, Google veya WhatsApp'tan gelen tehdit bildirimlerini acil bir durum olarak ele almalı ve adli inceleme yapabilen dijital güvenlik kuruluşlarından destek almalı. Cihazları güncel tutmak, telefonu düzenli olarak yeniden başlatmak ve Apple'ın Kilitleme Modu (Lockdown Mode) ya da Android'in Gelişmiş Koruma özelliğini etkinleştirmek, sıfır tıklamalı casus yazılımlara karşı riski azaltabilir.